Aleksandra Nowak-Gruca

Aleksandra Nowak-Gruca

Mentor: Prawo

Prawa i obowiązki pracownika, czyli jak na starcie nie wylecieć z pracy

Skończyłeś studia i właśnie podpisałeś swoją pierwszą umowę o pracę – zatem znajdujesz się pod ochroną prawa pracy. W moim artykule znajdziesz przykładowe prawa i obowiązki pracownika, których znajomość pozwoli Ci pewnym krokiem rozpocząć swoją ścieżkę kariery.

Prawo pracy otacza pracowników szczególną ochroną, bo są tymi „słabszymi” stronami stosunku prawnego. Pamiętaj jednak, że zgodnie z prawnymi regułami jeśli wykonujesz pracę określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę – to nawet jeśli umowa, na podstawie której działasz nie nazywa się umową o pracę, w świetle prawa jesteś pracownikiem – czyli podmiotem zatrudnionym na podstawie stosunku pracy. A jako podmiot zatrudniony na podstawie stosunku pracy masz określone prawa i obowiązki. Ponieważ praca kojarzy się głównie z obowiązkami, zacznijmy od praw, jakie ci przysługują z racji tego, że świadczysz pracę.

Przede wszystkim nikt nie może zmusić Cię do pracy – przynajmniej w sensie formalnym. Zawarcie umowy wymaga zgody obu stron. Pracodawca zobowiązany jest szanować twoją godność i twoje dobra osobiste, czyli zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, swobodę wyznania, twoją nietykalność, nazwisko, pseudonim, prawo do twojego wizerunku i inne dobra, które wiążą się z twoją osobą. Musisz pamiętać, że każdy pracownik - bez względu na płeć -ma równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków oraz prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości. Nie możesz być dyskryminowany ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy. Masz także prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę oraz do tego, żeby pracodawca zaspokajał (stosownie do swoich możliwości finansowych i warunków) twoje potrzeby bytowe, socjalne, a także kulturalne. Pracodawca ma także obowiązek ułatwiania ci podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Z innych obowiązków warto wskazać, że pracodawca nie później niż w ciągu 7 dni od zawarcia umowy o pracę ma obowiązek poinformować Cię na piśmie o obowiązującej dobowej i tygodniowej normie czasu pracy, o częstotliwości wypłat wynagrodzenia za pracę, wymiarze przysługującego Ci urlopu wypoczynkowego, o obowiązującej Cię długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę oraz o układzie zbiorowym pracy, którym jesteś objęty. Jeżeli pracodawca nie ma obowiązku ustalenia regulaminu pracy - dodatkowo o porze nocnej, miejscu, terminie i czasie wypłaty wynagrodzenia oraz przyjętym sposobie potwierdzania przez Ciebie przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy.

Oczywiście, jak to w życiu, tak też w pracy, przywileje obarczone są obowiązkami. Zatem jako pracownik przede wszystkim powinieneś przestrzegać ustalonego w zakładzie pracy czasu pracy, przestrzegać regulaminu pracy i ustalonego porządku, przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (przed przyjęciem do pracy zostaniesz w tym zakresie przeszkolony) a także przepisów przeciwpożarowych. Powinieneś też dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę (tzw. tajemnica przedsiębiorstwa). Ważne jest też, żebyś w zakładzie pracy respektował zasady współżycia społecznego.

Nie sposób omówić wszystkich przysługujących Ci praw ani też wszystkich ciążących na Tobie obowiązków. Przy pierwszej umowie o pracę warto pamiętać, że kwestie stosunków pracownik – pracodawca szczegółowo regulują przepisy Kodeksu pracy, do których warto sięgnąć w sytuacjach konfliktowych. Ale trzeba mieć też świadomość, że stosunek pracy - jak każdy stosunek społeczny - układać się będzie w taki sposób, w jaki do niego podejdziemy. Oczywiście w stosunku pracy, tak jak w innych relacjach, tylko i aż połowa (!) zależy od naszej postawy. Prawo jest ważnym regulatorem sytuacji społecznych, ale trzeba też pamiętać, że do przepisów prawnych sięgamy dopiero w razie kłopotów i problemów. Kiedy jest wola współdziałania i porozumienia między ludźmi prawo nie jest potrzebne i nie ma znaczenia. Dlatego na drodze prawnej do pierwszej pracy zalecam optymizm, otwartość ale też ostrożność.

Na zakończenie poruszę jeszcze ważną kwestię: czy możesz zostać zwolniony z pracy za używanie facebooka czy innych social mediów?

Odpowiedź brzmi: tak, bo nadużywanie Internetu do celów prywatnych może stanowić zaniedbanie obowiązków pracowniczych.

Pamiętaj, że „wylecieć” z pracy możesz bez wypowiedzenia jeżeli dopuściłeś się ciężkiego naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, które spowodowało poważne naruszenie interesów pracodawcy bądź naraziło go na szkodę. Szkoda nie musi zostać wyrządzona, wystarczy jedynie samo zagrożenie szkodą lub naruszeniem interesów pracodawcy. Przykładowo ciężkim naruszeniem obowiązków pracowniczych może być wejście bez uprawnień i upoważnienia do systemu komputerowego kontrahenta pracodawcy i usunięcie z niego plików znajdujących się na serwerze sieciowym.

Natomiast korzystanie z FB czy innych portali, wbrew zakazowi pracodawcy, może być uzasadnieniem dla wypowiedzenia umowy o pracę z powodu utraty zaufania do pracownika w związku z powtarzającym się naruszaniem obowiązków pracowniczych poprzez nadużywanie w pracy Internetu do celów prywatnych. Naruszenia tego typu pracodawca wykrywa najczęściej poprzez system monitoringu. I tu kolejnie pytanie: czy ma do tego prawo?

Odpowiedź – jak to w prawie – nie jest prosta, bo to zależy od wielu innych czynników. Na pewno monitoring nie może naruszać naszych dóbr osobistych, wśród których chronione jest między innymi prawo do prywatności.

Rzeczywistość „pracowa” jest bardzo skomplikowana. Regulujące ją prawo niekoniecznie ją upraszcza, dlatego wszystkim rozpoczynającym pracę życzę odwagi i wiary we własne możliwości.

Podziel się
ze znajomymi:

Subskrybuj nasz
kanał na YouTube
Przejdź na
www.credit-agricole.pl